پدافند غیرعامل

در قرن بیستم، بیش از‪ ۲۲۰‬جنگ به وقوع پیوسته و میلیون‌ها نفر تلفات انسانی داشته است. در طول این سال‌ها همگام و هماهنگ با رشد و پیشرفت فناوری، روش‌ها، قواعد و اصول جنگ باتوجه به امكانات و توانمندی‌ها و دانش آن جامعه دچار تغییر و تحول اساسی شده است. تاریخ تحولات جنگ نشان می‌دهد كه جنگ‌ها به چهار نسل تقسیم‌بندی شده‌اند .
جنگ‌های نسل اول شامل جنگ‌های از دوره پیدایش بشر تا اختراع سلاح‌های گرم و متكی بر سلاح‌های سرد می‌شود.
دوره تاریخی جنگ‌های نسل دوم، شامل اختراع و بكارگیری سلاح‌های گرم تا زمان ورود ماشین به عرصه نبرد می‌شود. جنگ‌های نسل سوم یا جنگ‌های مكانیزه با اختراع و بكارگیری ماشین‌های جنگی و توسعه عرصه نبرد به ‌هوا و زیردریا شروع و تا دوره معاصر ادامه داشته است. تهاجم ارتش بعث عراق و دوره هشت ساله دفاع مقدس یكی از مهمترین تجارب جنگی كشورمان در این دوره است.
مشخصه‌های جنگ‌های نسل سوم، تاكید بر جنگ سخت شامل حجم انبوه و گسترده درگیری‌های فیزیكی بین طرفین، اصرار بر كسب برتری‌های تاكتیكی، تاكید بر انهدام واحدها و یگان‌های دفاعی، بكارگیری حجم انبوه ‌مهمات و سلاح‌های معمولی وغیردقیق، تكیه بسیار زیاد بر نبرد زمینی و محدودیت در هوا و عدم بهره‌مندی ازفضا درنبرد، تكیه بر حجم انبوه نیروی انسانی، دشواری‌های مدیریت صحنه نبرد و پشتیبانی‌ها، گستردگی خسارت و تلفات وارده به غیرنظامیان، طولانی‌تر شدن دوره جنگ، خطرپذیری و هزینه بسیار بالا است.
جنگ‌های نسل چهارم با شروع دوره انقلاب علوم و فناوری‌ها، بخصوص فناوری اطلاعات، ارتباطات، الكترونیك و رایانه در سال‌های اخیر، جنگ‌های نسل چهارم طراحی و در چند جنگ اخیر نیز تجربه شده‌است و سیر تكاملی خود را طی می‌كند.
مشخصه‌های این‌نوع جنگ‌ها شامل " جنگ نرم - جنگ اطلاعاتی، روانی، تبلیغاتی، سایبری- بكارگیری موضعی و مقطعی جنگ سخت مانند جنگ با ضربات محدود برای تقویت و پشتیبانی جنگ نرم، تاكید بر جنگ الكترونیك پیشرفته، تكیه بر شبكه گسترده و سامانه‌های پیشرفته و هوشمند سنجش از راه‌دور است. تكیه بر سلاح‌ها و تجهیزات هوشمند و پیشرفته و دقیق، توسعه توانمندی‌ها و كسب برتری كامل در هوا، گسترش عرصه جنگ به فضا، پرهیز از درگیری قطعی در جنگ سخت قبل از اطمینان از پیروزی در جنگ نرم و شروع همزمان نبرد در خط و عمق نزدیك و دور یا گسترش عرصه نبرد به ‌همه سطوح جغرافیایی كشور، از دیگر مشخصه‌های جنگ‌های نسل چهارم است. در این جنگ‌ها انهدام زیرساخت‌های ملی و مراكز حیاتی، حساس و مهم كشور در اولویت نخست اهداف تهاجم است و بر قطع ارتباط رهبری و مدیریت دفاعی و عمومی كشور با مردم و نیروهای دفاعی در گام نخست تهاجم تاكید می‌شود.
الزامات و ویژگی‌های دفاع موثر در جنگ‌های نسل چهارم بر اساس اظهارنظر كارشناسان، ضرورت برنامه‌ریزی وآغاز طرح‌های جامع دفاع قبل ازشروع درگیری‌های آشكار، توسعه همه‌جانبه تدابیر دفاعی به منظور افزایش ضریب پایداری ملی، گسترش طرح‌های دفاعی در سطح تمامی نقاط هدف در جغرافیای كشور و حوزه سرزمینی ملی به روش دفاع نقطه‌ای است. تاكید ویژه بر دفاع غیرعامل، اتكا به ایمان، هوشیاری، روحیه و توان دفاعی مردمی، توجه و تاكید بر راهبرد و اصول دفاع نامتقارن، شناسایی و رفع ضعف‌های ذاتی فناوری‌ها و آسیب‌پذیری‌های ساختاری‌ و سیستمی، تمركز بر اولویت‌های دفاعی و تمركز تلاش‌ها بر ارتقای روحیه و اراده ملی برای دفاع از دیگر الزامات و ویژگی‌های دفاع موثر در جنگ‌های نسل چهارم است.
روند تاریخی پدافند غیرعامل
نقش آمادگی و ایمنی از جهات مختلف در همه جوامع دارای اهمیت است و دولت‌ها به این موضوع با نگاه ویژه می‌نگرند. اینكه روند آمادگی و ایمنی كشور اعم از ملت و سرمایه‌های آن چگونه در جامعه نهادینه شود تا در صورت مواجهه با هر پدیده غیرطبیعی و خصمانه و حتی تهاجم دشمنان كمترین آسیب وارد شود، موضوعی است كه به "پدافند غیرعامل" معروف شده است.
دانش "پدافند غیرعامل" در حوزه فاوا یكی از دانش‌های روز است و موضوعات آن به صورت طبقه بندی شده به سختی قابل انتشار است. پدافند غیرعامل به عنوان یكی از موثرترین و پایدارترین روش‌های دفاع در مقابل تهدیدات همواره مدنظر اكثر كشورهای جهان بوده است. كشورهایی مانند آمریكا و روسیه، با وجود برخورداری از توان نظامی، به این موضوع به صورت ویژه نگریستند. حتی كشوری مانند سوئیس با وجود بی‌طرفی در دو جنگ جهانی و مواجه‌ نبودن با تهدید، به این موضوع توجه بسیاری دارد.
در ایران، به دلیل موقعیت ویژه ژئوپلیتیك، دارا بودن ثروت‌های عظیم نفت و گاز و ورود به عرصه‌های فناوری نوین و تهدیدات استكبار جهانی، به موضوع پدافند غیرعامل توجه چندانی نشد و حتی سال‌های دفاع مقدس نیز در ایجاد هوشیاری لازم برای كاهش آسیب‌پذیری‌ها و توجه به محورهای توسعه پایداری از نظر امنیت و دفاع، نقش قابل قبولی ایفا نكرد.
موضوع پدافند غیرعامل در جهان از قدمتی به اندازه تاریخ زندگی انسان برخوردار است. انسان‌های اولیه برای در امان ماندن از تهاجم حیوانات وحشی و دیگر دشمنان خود و همچنین برای كاستن از نگرانی‌های خود به غارها، بالای درختان و دیگر مامن‌های طبیعی پناه می‌بردند. با شكل‌گیری تمدن‌های اولیه در جهان كه با وقوع جنگ همراه بود، انسان‌ها اصول اولیه پدافند غیرعامل را به‌صورت سپر برای حفاظت انفرادی و برج و بارو و قلاع محكم و مرتفع را برای تامین امنیت گروهی به‌صورت گسترده‌ای رواج دادند. وجود خندق در اطراف شهرها و ایجاد دروازه‌های مستحكم برای پیشگیری از حملات غافلگیرانه دشمن در تمام نقاط جهان امری رایج بود.
موضوع پدافند غیرعامل و بهره‌گیری از منافع آنها تنها زاییده عقل انسان نبود. خداوند بزرگ كه مخزن همه علوم نزد اوست نیز در قرآن به كرات به این موضوع اشاره كرد. در جریان هجرت پیامبر عظیم‌الشان اسلام نیز خداوند متعال با استفاده از شگردهای اختفا و فریب كه از اصول پدافند غیرعامل است، مانع از دسترسی كفار قریش به ایشان شد. استفاده از عوارض طبیعی برای جلوگیری از دسترسی دشمن نیز یكی از اصول پدافند غیرعامل است كه همواره مورد نظر بوده است. در صدر اسلام نیز با تكیه به این اصول، غزوه احد با اتكا به ارتفاعات و گماشتن نگهبانان در نقاط نفوذ و غزوه خندق نیز با كندن گودال در اطراف مدینه طرح‌ریزی شد.
پس از اختراع باروت و توسعه استفاده از آن در ساخت جنگ افراز و ساخت سلاح‌هایی با پرتاب منحنی، موضوع پدافند غیرعامل نیز به تدریج ضمن اتكا به اصول خود، تغییر یافت. در خلال جنگ‌های ناحیه‌ای و پس از جنگ جهانی اول، آسیب‌های ناشی از جنگ و تخریب شهرها و كارخانه‌ها به موضوع پدافند غیرعامل اهمیت ویژه‌ای داد.
بررسی‌های جهانی در حوزه پدافند غیرعامل حاكی است كه در جنگ جهانی دوم كه استفاده‌ از هواپیما و بمباران شهرها و مراكز صنعتی و سرمایه‌گذاری و پس از آن استفاده از موشك توسط آلمان نازی شروع شد، خسارات ناشی از جنگ و به خصوص آسیب‌هایی كه به مردم و بخش‌های غیرنظامی وارد شد، نسبت به جنگ جهانی اول سیر صعودی داشت و این موضوع باعث شد تا كشورها به پدافند غیرعامل اهمیتی مضاعف بدهند.
تعریف دفاع و دفاع غیرعامل
در تعریفی از دفاع ذكر این نكته ضروری است كه دفاع یك مفهوم یكپارچه است و شامل دو بخش عمده" دفاع عامل" و "دفاع غیرعامل" است. دفاع عامل مجموعه طرح‌ریزی‌ها و اقدامات دفاعی است كه مستلزم بكارگیری سلاح و تجهیزات جنگی بوده و بر اساس قانون، وظیفه ذاتی نیروهای مسلح است.
دفاع غیرعامل به مجموعه اقداماتی اطلاق می‌گردد كه مستلزم بكارگیری جنگ‌افزار نبوده و با اجرای آن می‌توان از واردشدن خسارات مالی به تجهیزات و تأسیسات حیاتی كشور و تلفات انسانی جلوگیری نموده و یا میزان این خسارات و تلفات را به حداقل ممكن كاهش داد. دفاع غیرعامل شامل پراكندگی، استتار و اخفاء، تفرقه، استحكامات و پناهگاه، فریب، ایجاد سیستم‌های اطفاء حریق، اعلام خبر می‌شود.
هدف از دفاع غیرعامل
هدف از دفاع غیرعامل، استمرار فعالیت‌های زیربنایی، تامین نیازهای حیاتی، تداوم خدمات رسانی عمومی و تسهیل‌اداره كشور در شرایط تهدید و بحران تجاوز خارجی و حفظ بنیه اداری كشور برغم حملات خصمانه و مخرب دشمن از طریق اجرای طرح‌های پدافند غیرعامل و كاستن از آسیب‌پذیری مستحدثات و تجهیزات حیاتی و حساس كشور است. قابلیت‌های پدافند غیرعامل، ایجاد بستر مناسب توسعه پایدار كشور. هم راستا با سیاست‌های تنش‌زدایی، پایدارترین و ارزان‌ترین روش دفاع، مناسب‌ترین راهكار افزایش آستانه مقاومت ملی، پشتوانه اقتدار ملی، یكی از مهمترین ابزارهای بازدارندگی، بهترین و مناسب‌ترین شیوه كاهش مخاطرات و كاهش آسیب پذیری، صلح آمیزترین روش دفاع و فطری‌ترین عنصر دفاعی بشر در برابر همه حوادث است.
با این توضیح، كشورهایی كه پدافند غیرعامل را به عنوان یك راهكار اصلی برمی‌گزینند به شرایطی از نظر كاهش آسیب‌پذیری دست می‌یابند كه مطامع كشورهای تهدیدكننده علیه آنها كاهش می‌یابد. در جهان امروز كشورهایی كه نقاط آسیب‌پذیری آنها فراوان است و دشمن می‌تواند با ضربات سریع، حیاتی‌ترین منابع آنان را منهدم كند، عوامل تهدید از بیرون را در درون خود ایجاد می‌كنند بعبارتی دشمنان بالقوه را نسبت به خود حریص و فعال می نماید.
پدافند غیرعامل عنصری پویا و متحرك است، لذا می‌تواند در اولویت تلاش‌های علمی و پژوهشی قرار گیرد و در همه سطوح مدیریتی، مهندسی و فنی، آموزش داده شود و توسعه یابد. بر این اساس، شیوه‌های پدافند غیرعامل، ایجاد اختلال در شناسایی، كسب اطلاعات و دقت هدف‌گیری دشمن از طریق اختفاء، استتار، پوشش، فریب، جابجایی، استفاده از سامانه‌های اختلال در هدف‌گیری صورت می‌گیرد.
همچنین "كاهش آسیب‌پذیری نقاط هدف و تاثیر سلاح دشمن به عنوان یكی دیگر از شیوه‌های پدافند غیرعامل ازطریق مكان‌یابی صحیح، ایجادموانع ‌و استحكامات، مستحكم كردن ساختمان‌ها و تاسیسات، استفاده از عوارض طبیعی سطح زمین، استفاده از عمق زمین، اعمال تدابیر دفاع سایبری، ایجاد لایه‌های محافظ الكترونیكی و الكترومغناطیسی و رعایت ضوابط ایمنی صورت می‌گیرد. "كاهش اهمیت و حساسیت نقاط هدف" یكی دیگر از شیوه پدافند غیرعامل است كه از طریق پراكندگی، تجزیه، پیش بینی امكانات جایگزین و موازی و كوچك سازی صورت می‌گیرد. "كنترل خسارت" نیز دیگر شیوه پدافند غیرعامل است كه از طریق استفاده از سامانه‌های هشداردهنده ، ساماندهی امكانات امداد و نجات، تعیین وظایف بخش‌ها و افراد و آموزش و تمرین صورت می‌گیرد.
آیین‌نامه‌ها
آمادگی‌ و ایمنی و راهكار قانونی
موضوع تدوین قوانین برای "آمادگی و ایمنی" نخستین بار آبان ماه سال ‪۸۲‬ در كشور مطرح شد. در آن زمان، ستاد كل نیروهای مسلح، ماموریت یافت، نهادی را برای برنامه‌ریزی و عملیاتی كردن پدافند غیرعامل در سطح كشور پایه‌گذاری كند. در ماموریتی كه به ستاد كل نیروهای مسلح داده شد، مقرر شد این ستاد در خصوص ساماندهی پدافند غیرعامل كشور، با دولت همكاری و همیاری داشته باشد.
مجموعه قوانین مربوط به پدافند غیرعامل، از جمله قوانینی است كه به دلیل نوپا بودن، كمتر شنیده و مطرح شده است. مهمترین مجموعه‌ قوانین پدافند غیرعامل كشور "سیاست‌های كلی پدافند غیرعامل كشور" است كه بررسی آن در مجمع تشخیص مصلحت نظام به پایان رسیده است.
نگاهی به بندهای پیش‌نویس سیاست‌های كلی پدافند غیرعامل
1- ‬رعایت اصول و ضوابط پدافند غیرعامل از قبیل: انتخاب عرصه ایمن، تعیین‌مقیاس بهینه، كوچك‌سازی، پراكنده‌سازی، حساسیت‌زدایی، اختفاء، استتار، ایمن‌سازی و فریب به منظور كاهش آسیب‌پذیری در مقابل حملات دشمن علیه مراكز جمعیتی، حیاتی، حساس و مهم موجود و شریان‌های موجود و طرح‌های توسعه آینده كشور.
2- ‬فرهنگ‌سازی عمومی در خصوص ضرورت به كارگیری اصول پدافند غیرعامل درسطوح دولتی و گسترش و تقویت مراكز تحقیقاتی و آموزشی به منظور تولید و ارتقای دانش فنی آن.
3- ‬تهیه طرح‌های جامع پدافند هسته‌ای، میكروبی، شیمیایی و ایجاد سیستم هشدار عمومی و انجام اقدامات ضروری در جهت كاهش آسیب‌پذیری مردم در شرایط وقوع خطر.
4- ‬تعیین نهادی برای طراحی، برنامه‌ریزی، تدوین و تصویب استانداردها، معیارها و مقررات پدافند غیرعامل و هدایت و نظارت بر اعمال آنها در طرح‌های آمایشی، توسعه‌ای و صنعتی.
5- ‬انجام حمایت‌های لازم از صنایع مرتبط كشور در جهت تامین تجهیزات تخصصی پدافند غیرعامل پیشرفته و موثر مورد نیاز كشور با تاكید بر طراحی و تولید داخلی.
6- ‬تقویت آمادگی و تامین امكانات لازم برای كنترل مقابله با بحران‌های ناشی از انواع عملیات دشمن به منظور ایجاد آرامش و تامین نیازهای اولیه جامعه.
7- ‬طبقه بندی و اولویت بندی مراكز، اماكن و تاسیسات حائز اهمیت حیاتی، مهم و تعیین اولویت اقدامات پدافند غیرعامل و پیش بینی ضمانت‌های لازم بر حفظ اطلاعات طبقه‌بندی شده این مراكز و اقدامات صورت گرفته در خصوص پدافند غیرعامل آنها.
8- ‬برنامه‌ریزی در طرح‌های آمایش سرزمینی به جهت بهره‌گیری مناسب از جغرافیای طبیعی و طرح‌های عمرانی و توسعه در مرزها و نقاط حساس كشور به منظور استفاده دفاعی از این طرح‌ها و ایجاد سد و موانع جهت جلوگیری یا تاخیر در تحركات دشمن منطبق بر اولویت بندی تحقیقات.
9- ‬حمایت لازم از بخش دفاع در جهت اجرای طرح‌های پدافند غیرعامل در مراكز و تاسیسات نظامی و دفاعی.
10- جلوگیری از ایجاد تاسیسات پرخطر در مراكز جمعیتی و انتقال تدریجی این تاسیسات به خارج از شهر به منظور كاهش مخاطرات مضاعف.
11- ‬دو منظوره كردن كاركرد مستحدثات، تاسیسات، مراكز، شبكه‌های ارتباطی موجود و آینده برای بهره‌گیری از شرایط وقوع تهدیدات.
‬اعمال كلیه ‌اصول و ضوابط مقابله با تهدیدات نرم افزاری و الكترونیكی و سایر تهدیدات جدید دشمن به منظور حفظ و ضیانت شبكه‌های اطلاع رسانی مخابراتی، مدیریت الكترونیك و فناوری‌اطلاعات‌ و ارتباطات كشور.
اصول
- پوشش در همه زمینه‌ها
- استتار و نامرئی‌سازی
- تولید سازه‌های دو منظوره (موانع)
- مكان‌یابی استقرار عملكردها
- اختفاء
- كوركردن سیستم اطلاعاتی دشمن
- حفاظت اطلاعات سیستم‌های حیاتی و مهم
- مدیریت بحران دفاعی در صحنه‌ها
- فریب، ابتكارعمل و تنوع در كلیه اقدامات
- موازی‌سازی سیستم‌های پیشنهادی وابسته
- تعیین مقیاس بهینه استقرار جمعیت و فعالیت در فضا
- كوچك‌سازی، ارزان‌سازی و ابتكار در پدافند غیرعامل
- مقاوم‌سازی
- كوچك سازی
- قابلیت ترمیم و بازیابی
- بومی سازی
- پراكندگی در توزیع عملكردها متناسب با تهدیدات و جغرافیا
- انتخاب مقیاس بهینه از پراكندگی و توجیه اقتصادی پروژه
پدافند غیرعامل و فناوری‌اطلاعات‌ و ارتباطات
اگر صحبتی از وقوع جنگ نشود، درمقابل، بحث تحریم‌ها بسیار حائز اهمیت است. زیرساخت‌هایی مانند مراكز داده ، سیستم‌عامل ملی، شبكه تلفن ثابت و همراه، ماهواره، شبكه بی‌سیم، فیبر‌نوری بین‌المللی و غیره، شریان‌های حیاتی ارتباطی كشور محسوب می‌شوند و وضعیت كنونی آنها و نوع پشتیبانی از هر كدام آنها در حالت‌های اضطراری كشور، نكته‌ای است كه نباید از نظر دور شود.
ماموریت پدافند غیرعامل در حوزه فناوری‌اطلاعات و ارتباطات
تضمین امنیت، ایمنی و پایداری زیرساخت‌های حوزه فناوری‌اطلاعات‌ و ارتباطات، كاهش آسیب‌پذیری‌‌ها و افزایش آستانه تحمل در مواجه با تهدیدات، با تاكید بر ایجاد عزم ملی از طریق فرهنگ‌سازی، سیاست‌گذاری، طرح‌ریزی و برنامه‌ریزی، هدایت راهبردی و تدوین و تصویب ضوابط و دستورالعمل‌های عمومی و تخصصی و نظام‌های هدایت‌بخش كشوری به منظور نهادینه نمودن رعایت اصول پدافند غیرعامل در حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات و نظارت بر اجرای آن با ایجاد قابلیت به روز رسانی.

بیانیه ماموریت پدافند غیرعامل در حوزه فناوری‌اطلاعات‌وارتباطات
• پدافند غیرعامل در حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات، یكی از زیرمجموعه‌های پدافند غیرعامل كشور بوده و سهم عمده‌ای در راهبرد دفاعی كشور دارد
• پدافند غیرعامل در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، پیشگیری و كاهش آسیب‌پذیری و پایداری زیرساخت‌های حوزه فناوری ‌اطلاعات‌ و ارتباطات كشور در برابر تهدیدات را بدنبال خواهد داشت.
• پدافند غیرعامل در حوزه فناوری‌ اطلاعات‌ و ارتباطات ضمن توسعه و ارتقاء ظرفیت‌های دفاعی، با كاهش جدی آسیب‌پذیری‌‌های اساسی و افزایش توان بازدارندگی، ارتقاء ظرفیت مدیریت كشور در شرایط بحران را دنبال نموده و تردید اساسی در اراده و میل تهاجمی دشمن ایجاد می‌نماید.
بر این اساس، سازمان (كمیته دائمی) پدافند غیرعامل كشور به عنوان عالی‌ترین مرجع سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی، هدایت و كنترل راهبردی، تعیین و تصویب طرح‌ها و برنامه‌ها و خط‌مشی‌های دفاع غیرعامل كشور بر اساس فرامین و تدابیر فرمانده معظم كل قوا و با اتكاء به خداوند متعال و در پرتو تعالیم و ارزش‌های حیات بخش اسلام ناب محمدی (ص)، با اهتمام ویژه خود در تكیه به عزم ملی، محورهای زیر را بكار بندد و سرلوحه امور خود قرار دهد:
• احساس مسئولیت نسبت به امنیت مردم، استمرار بخش خدمات عمومی و زیرساخت‌های كلیدی كشور و پایدار ملی در شرایط تهدید دشمن
• تعامل مثبت و سازنده و پیشبرنده با دستگاه‌های كشور در خصوص اعمال تدابیر سیاست‌های دفاعی و نهادینه‌سازی اصول و ملاحظات پدافند غیرعامل در حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات در برنامه‌های توسعه پنج ساله و سالانه دستگاه‌ها
• شناخت محیط و تدوین راهبردها، سیاست‌ها، خط‌مشی‌ها و ضوابط و دستورالعمل‌های عمومی و تخصصی در زمینه پدافند غیرعامل در حوزه فناوری‌ اطلاعات‌ و ارتباطات و نظارت بر اجرای آنها
• كاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌های كلیدی و مراكز حیاتی، حساس و مهم كشور در حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات در برابر تهدیدات و اعمال ملاحظات، سیاست‌ها و ضوابط خاص پدافند غیرعامل در حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات در برنامه‌های دردست مطالعه كشور
• افزایش و تقویت توان ملی كشور با ارتقاء ضریب امنیت ملی و توسعه قدرت بازدارندگی كشور
• ارتقاء و توسعه عزم ملی، باور و فرهنگ عمومی و سازمانی در خصوص رعایت اصول پدافند غیرعامل در حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات كشور
• تولید دانش فنی و بومی و بهره‌گیری آگاهانه از فناوری مناسب و روزآمد كشور در خصوص دفاع غیرعامل IT بوسیله توسعه جهاد علمی
• ارتقاء آستانه تحمل با پایدارسازی سیستم‌های حیاتی كشور
سیاست‌های كلی
• تاكید بر اهمیت توجه به سیاست‌های دشمنان جهانی و منطقه‌ای در آسیب‌پذیر نمودن زیرساخت‌های حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات
• ابتكارات مشترك بین دولت و صنعت برای درنظر گرفتن امنیت زیرساخت‌ها
• حفاظت در برابر فعالیت‌های نفوذی و جاسوسی و فعالیت‌های غیرقانونی دشمنان
• كاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها در مواجه با حملات غیرمترقبه
• توانمندی واكنش و پاسخ به تمام مخاطرات به صورت مقیاس‌پذیر و پایدار
• تقویت برنامه‌ها و توانمندی‌های ملی در ترمیم و بازیابی
• فراهم ساختن كمك‌های ترمیم و بازیابی مطمئن برای تمام انواع مخاطرات
• صیانت از زیرساخت‌های حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات در مقابل حملات غیرمترقبه، بلایای طبیعی و مواقع اضطراری
الزامات
• یكپارچه‌سازی خدمات و فعالیت‌های مرتبط با موضوع پدافند غیرعامل كشور در حوزه فناوری ‌اطلاعات‌ و ارتباطات
• مدیریت و رهبری اثربخش نیروی كار متخصص
• اثربخشی و كارآیی نهاد اجرایی پدافند غیرعامل در حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات
• یكپارچگی كامل فرآیندهای برنامه‌ریزی راهبردی، بودجه‌ریزی و ارزیابی
• اطمینان از انتشار صحیح و سریع اطلاعات
• اجرای صحیح و كامل قوانین و مقررات مربوطه
• مجهز‌كردن كاربران نهایی به تكنولوژی‌ها و امكانات لازم
• هماهنگی سیاست‌های ملی و الزامات قانونی
• اطمینان از تداوم فعالیت‌ها و وظایف ضروری در صورت بروز فاجعه و بحران
اهداف اصلی پدافند غیرعامل در حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات
• پیشگیری از اقدامات دشمنان جهانی و منطقه‌ای در آسیب پذیر نمودن زیرساخت‌های حوزه فناوری‌ اطلاعات ‌و ارتباطات
• امنیت زیرساخت‌های حوزه فناوری ‌اطلاعات‌ و ارتباطات در برابر مخاطرات محتوایی
• ایمنی زیرساخت‌های حوزه فناوری ‌اطلاعات‌ و ارتباطات در قبال حملات فیزیكی
• پایداری زیرساخت‌های حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات در مواجهه با تهدیدات
• قانونمندی ایجاد و توسعه نظام‌های فنی امنیتی
• تحقیقات موثر در زمینه توسعه، آموزش و آگاهی عمومی
• عدم وابستگی به محصولات غیربومی و صاحبان تكنولوژی
• امكان استفاده امن از اطلاعات در سطح ملی
• امكان توسعه امن فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات همگام با روند جهانی
• شناسایی و تشخیص به‌موقع آسیب‌پذیری‌ها در حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات
• آمادگی و پیشگیری از تهدیدات زیرساخت‌های حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات
• توسعه و اثربخشی برنامه‌های پدافند غیرعامل در حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات
راهبردهای كلان
یكی از كارهای مهم در فرآیند برنامه ریزی استراتژیك, تدوین و تبیین راهبردهائی است كه سازمان‌ها را با توجه به مجموعه عوامل مهم داخلی و عمده محیطی و رسالت‌هائی كه برای خود متصور هستند, به اهداف تعیین شده می‌رساند, بنا به مطالعات میدانی صورت گرفته و با توجه به وضعیت موجود سازمان‌ها، راهبردها و راهبردهای تدوین شده برای پدافندغیرعامل فناوری ‌اطلاعات‌ و ارتباطات به شرح ذیل می‌باشد:
• استفاده از زیرساخت‌ها و بسترهای جهانی با بكارگیری توانمندی‌های علمی، پژوهشی و تحقیقاتی به منظور توسعه قابلیت‌های بومی
• جلوگیری از تهدیدهای جهانی با توجه به درك اهمیت پدافند غیرعامل فناوری‌ اطلاعات‌ و ارتباطات توسط مسئولین
• تدوین نظام‌ها و سیاست‌های كنترل و نظارت بر تحقق الزامات پدافندغیرعامل فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات
• تدوین و به‌روزآوری قوانین و استانداردهای امنیتی در حوزه خدمات و محصولات فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات
• توسعه متدولوژی ارزیابی سریع آسیب‌پذیری زیرساخت‌های بحرانی
• تدوین معماری كلان پدافند غیرعامل فناوری ‌اطلاعات‌ و ارتباطات كشور

در راستای فرمایشات مقام معظم رهبری و اهمیت پرداختن به مقوله پدافند غیر‌عامل حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، سازمان پدافند غیر عامل كشور جهت برخورداری از زیرساخت‌های دارای وی‍ژگی‌های امنیت، ایمنی و پایداری در حوزه فناوری ‌اطلاعات ‌و ارتباطات در سطح كشور نسبت به اجرایی نمودن سیاست‌های پدافند غیرعامل، گام‌های اساسی برداشته است

نوشته شده توسط در 15:2 |  لینک ثابت   •